By Kacper Urbaś 
Klimatyzator większości osób kojarzy się przede wszystkim z chłodzeniem mieszkania lub domu podczas upałów. Tymczasem wiele współczesnych urządzeń typu split i multisplit może pracować również w trybie grzania. W takim przypadku urządzenie działa na zasadzie pompy ciepła powietrze powietrze i pobiera energię cieplną z powietrza zewnętrznego, a następnie przekazuje ją do wnętrza budynku. Z technicznego punktu widzenia oznacza to, że klimatyzacja może pełnić funkcję źródła ogrzewania, szczególnie jesienią, wiosną oraz podczas łagodniejszych zim. Skuteczność takiego ogrzewania zależy jednak od parametrów urządzenia, temperatury na zewnątrz, izolacji budynku, wielkości pomieszczeń i sposobu korzystania z instalacji. W dobrze dobranym systemie klimatyzator może szybko podnieść temperaturę w pomieszczeniu i ograniczyć zużycie energii potrzebnej do ogrzewania w porównaniu z prostymi grzejnikami elektrycznymi. Trzeba jednak wiedzieć, jak działa ten proces, kiedy daje najlepsze rezultaty i jakie ograniczenia należy uwzględnić jeszcze przed zakupem urządzenia.
Jak klimatyzator może ogrzewać pomieszczenie?
Podstawą działania klimatyzatora z funkcją grzania jest odwracalny obieg chłodniczy. Podczas chłodzenia urządzenie odbiera ciepło z pomieszczenia i oddaje je na zewnątrz. Po przełączeniu na tryb ogrzewania kierunek pracy układu zostaje odwrócony. Jednostka zewnętrzna pobiera energię cieplną z otaczającego powietrza, a jednostka wewnętrzna przekazuje ją do pomieszczenia. Proces zachodzi nawet wtedy, gdy temperatura na zewnątrz spada poniżej zera, ponieważ chłodne powietrze nadal zawiera energię cieplną, którą można wykorzystać w obiegu termodynamicznym.
Tak pracują pompy ciepła typu powietrze powietrze. W praktyce wiele klimatyzatorów jest właśnie urządzeniami tego rodzaju, choć w codziennym języku słowo „klimatyzacja” nadal kojarzymy głównie z chłodzeniem. Konstrukcja urządzenia pozwala jednak wykorzystać ten sam układ przez większą część roku. Użytkownik ustawia oczekiwaną temperaturę, a klimatyzator steruje pracą sprężarki i wentylatora tak, aby dostarczać odpowiednią ilość ciepła. W urządzeniach inwerterowych sprężarka może zmieniać swoją wydajność zamiast pracować wyłącznie w trybie pełnej mocy i całkowitego wyłączenia. Dzięki temu urządzenie może dopasowywać pracę do bieżącego zapotrzebowania pomieszczenia.
Różnica między takim sposobem ogrzewania a klasycznym grzejnikiem elektrycznym ma duże znaczenie dla zużycia energii. Grzejnik oporowy zamienia energię elektryczną bezpośrednio w ciepło. Klimatyzator wykorzystuje energię elektryczną przede wszystkim do napędzania sprężarki, wentylatorów i elektroniki, natomiast dużą część dostarczanego do domu ciepła pobiera z otoczenia. Z tego powodu przy odpowiednich warunkach z jednej kilowatogodziny energii elektrycznej może dostarczyć do pomieszczenia kilka kilowatogodzin energii cieplnej. Dokładna proporcja zmienia się wraz z temperaturą zewnętrzną, obciążeniem urządzenia oraz parametrami konkretnego modelu.
COP i SCOP, czyli jak ocenić sprawność ogrzewania klimatyzatorem
Przy wyborze klimatyzatora przeznaczonego również do ogrzewania trzeba spojrzeć na parametry związane z pracą w trybie grzewczym. Jednym z nich jest współczynnik COP. Informuje on o stosunku ilości dostarczonego ciepła do pobranej energii elektrycznej w określonych warunkach pomiarowych. Jeżeli COP wynosi 4, oznacza to w uproszczeniu, że urządzenie w danych warunkach dostarcza około 4 kWh energii cieplnej przy zużyciu około 1 kWh energii elektrycznej. Nie należy jednak traktować jednej wartości COP jako stałego wyniku osiąganego przez cały sezon.
Temperatura zewnętrzna zmienia warunki pracy urządzenia. Kiedy na dworze jest kilka lub kilkanaście stopni powyżej zera, klimatyzator może pracować bardzo efektywnie, ponieważ łatwiej pobiera energię z powietrza. Przy silniejszym mrozie urządzenie musi wykonać więcej pracy, aby dostarczyć tę samą ilość ciepła. Sprawność może wtedy spadać, a pobór energii rośnie. Dlatego do oceny urządzenia w perspektywie całego sezonu grzewczego wykorzystuje się również współczynnik SCOP, czyli sezonowy współczynnik efektywności ogrzewania.
SCOP daje bardziej użyteczną informację osobie, która planuje regularne ogrzewanie klimatyzatorem przez kilka miesięcy. Uwzględnia pracę urządzenia przy różnych temperaturach i obciążeniach przyjętych w procedurze badawczej. Nadal pozostaje jednak parametrem laboratoryjnym. Rzeczywiste zużycie energii w konkretnym domu zależy między innymi od jakości izolacji ścian i dachu, szczelności okien, liczby przeszkleń, ustawionej temperatury, częstotliwości otwierania drzwi, nasłonecznienia oraz sposobu użytkowania pomieszczeń.
Dwa domy o podobnej powierzchni mogą potrzebować zupełnie różnych ilości energii do ogrzewania. Budynek po termomodernizacji, z dobrze ocieplonym dachem i szczelną stolarką, traci ciepło znacznie wolniej niż starszy dom bez izolacji. Sam metraż nie wystarcza więc do prawidłowego doboru klimatyzatora. Trzeba oszacować zapotrzebowanie cieplne danego pomieszczenia i sprawdzić, jaką moc grzewczą urządzenie utrzymuje przy niższych temperaturach zewnętrznych.
Kiedy ogrzewanie klimatyzacją działa najlepiej?
Najbardziej sprzyjające warunki pojawiają się w okresach przejściowych. Jesienią zdarzają się tygodnie, podczas których rano i wieczorem temperatura spada na tyle, że w domu robi się chłodno, ale uruchamianie głównego systemu grzewczego przez całą dobę nie zawsze ma ekonomiczne uzasadnienie. Podobna sytuacja występuje wiosną. W ciągu dnia słońce potrafi wyraźnie ogrzać budynek, natomiast nocą temperatura spada i niektóre pomieszczenia wymagają dogrzania. Klimatyzator może wtedy uruchomić ogrzewanie tylko tam, gdzie faktycznie jest potrzebne.
Dużą zaletą jest szybkość działania. Tradycyjne ogrzewanie podłogowe ma dużą bezwładność cieplną. Podłoga potrzebuje czasu, aby się rozgrzać, a później długo oddaje zgromadzone ciepło. Klimatyzator przekazuje ciepłe powietrze bezpośrednio do pomieszczenia. Po uruchomieniu można stosunkowo szybko odczuć wzrost temperatury, szczególnie w niewielkiej sypialni, salonie, gabinecie lub pomieszczeniu użytkowanym tylko przez część dnia.
Taki sposób pracy dobrze sprawdza się również w domach, w których mieszkańcy przebywają w różnych częściach budynku o różnych porach. Jeżeli dom ma 150 metrów kwadratowych, ale przez większość dnia używasz przede wszystkim salonu i gabinetu, ogrzewanie całej powierzchni do jednakowej temperatury może generować zbędne zużycie energii. Klimatyzator zamontowany w użytkowanej części domu pozwala szybko dogrzać konkretną strefę. Efekt zależy oczywiście od układu pomieszczeń. Ciepłe powietrze łatwiej rozchodzi się po otwartej przestrzeni niż pomiędzy pokojami oddzielonymi zamkniętymi drzwiami.
Znaczenie ma też temperatura, którą ustawiasz. Podniesienie temperatury w pomieszczeniu o kilka stopni zwiększa zapotrzebowanie na ciepło. Jeżeli ktoś oczekuje 24 lub 25°C w środku podczas mroźnej pogody, urządzenie będzie pracowało intensywniej niż przy ustawieniu około 20 lub 21°C. Na rachunek wpływa więc zarówno technologia, jak i codzienne przyzwyczajenia domowników.
Klimatyzator jako pompa ciepła powietrze powietrze
Określenie klimatyzatora jako pompy ciepła może początkowo brzmieć zaskakująco, ale opisuje dokładnie zasadę działania urządzenia. Pompa ciepła przenosi energię z jednego miejsca do drugiego za pomocą obiegu czynnika chłodniczego. W przypadku klimatyzatora źródłem energii podczas ogrzewania jest powietrze zewnętrzne, a odbiornikiem jest powietrze znajdujące się w pomieszczeniu.
Różnica pomiędzy klimatyzatorem z funkcją grzania a pompą ciepła powietrze woda dotyczy przede wszystkim sposobu przekazywania energii do budynku. Klimatyzator ogrzewa bezpośrednio powietrze. Pompa ciepła powietrze woda przekazuje energię do instalacji wodnej i może zasilać ogrzewanie podłogowe, grzejniki dobrane do odpowiednich parametrów instalacji, a w określonych układach również przygotowywać ciepłą wodę użytkową. Klimatyzator nie zastąpi więc automatycznie całej instalacji centralnego ogrzewania wraz z przygotowaniem ciepłej wody.
Jednocześnie prostsza konstrukcja instalacji powietrze powietrze sprawia, że może ona mieć bardzo praktyczne zastosowanie w istniejącym budynku. Montaż klimatyzatora nie wymaga wykonywania wodnego ogrzewania podłogowego ani prowadzenia instalacji do każdego grzejnika. W podstawowym układzie potrzebna jest jednostka zewnętrzna, jednostka wewnętrzna, instalacja chłodnicza, odpływ skroplin i zasilanie elektryczne. W systemach multisplit jedna jednostka zewnętrzna może współpracować z kilkoma jednostkami wewnętrznymi, choć konkretną konfigurację trzeba dobrać do parametrów urządzeń i potrzeb budynku.
Przy wyborze urządzenia przeznaczonego do regularnego ogrzewania trzeba więc analizować coś więcej niż moc chłodniczą podaną dużą czcionką w materiałach producenta. Istotna jest moc grzewcza, zakres temperatur pracy, zachowanie urządzenia podczas mrozu, parametry sezonowe, poziom hałasu oraz sposób sterowania. Znaczenie ma również prawidłowy projekt i montaż instalacji. Więcej informacji o urządzeniach wykorzystujących klimatyzację i technologię pomp ciepła można znaleźć tutaj: https://bielskiedrogi.pl/informacje/20821-blazejewski-klimatyzacja-pompy-ciepla-i-chlodnictwo. Sam zakup urządzenia o wysokiej deklarowanej sprawności nie gwarantuje dobrych rezultatów, jeżeli jego moc, lokalizacja jednostek albo sposób wykonania instalacji nie odpowiadają warunkom panującym w budynku.
Co dzieje się z klimatyzatorem podczas mrozu?
Najwięcej pytań dotyczących ogrzewania klimatyzacją pojawia się zimą. Wraz ze spadkiem temperatury zewnętrznej urządzenie pracuje w trudniejszych warunkach. Jednostka zewnętrzna podczas ogrzewania staje się zimniejszą częścią układu, przez którą przepływa powietrze z otoczenia. Jeżeli temperatura i wilgotność sprzyjają osadzaniu się szronu, na wymienniku może zacząć tworzyć się warstwa lodu. Utrudnia ona przepływ powietrza i pogarsza wymianę ciepła.
Klimatyzator musi wtedy przeprowadzić cykl odszraniania, nazywany również defrostem. Urządzenie na pewien czas zmienia sposób pracy, aby ogrzać wymiennik jednostki zewnętrznej i usunąć lód. Podczas tego procesu jednostka wewnętrzna może ograniczyć lub chwilowo przerwać nawiew ciepłego powietrza. Jest to normalny element pracy pompy ciepła w warunkach zimowych. Częstotliwość odszraniania zależy między innymi od temperatury, wilgotności i konstrukcji konkretnego urządzenia.
Właśnie dlatego dwa klimatyzatory o podobnej mocy nominalnej mogą zachowywać się inaczej przy temperaturze minus 10°C. Jeden model został zaprojektowany głównie z myślą o chłodzeniu i okazjonalnym dogrzewaniu jesienią, drugi może mieć układ przystosowany do regularnej pracy przy znacznie niższych temperaturach. Producent powinien określić dopuszczalny zakres pracy w trybie grzewczym. Trzeba sprawdzić tę wartość przed zakupem, jeżeli urządzenie ma pełnić funkcję istotnego źródła ogrzewania.
Sam zapis, że klimatyzator pracuje przykładowo do minus 20°C, również nie daje pełnego obrazu. Urządzenie może nadal działać przy takiej temperaturze, ale jego moc i efektywność mogą być niższe niż przy kilku stopniach powyżej zera. Dlatego przy planowaniu ogrzewania trzeba analizować tabele wydajności dla różnych temperatur zewnętrznych, o ile producent je udostępnia. W przypadku domu położonego w regionie, w którym przez kilka lub kilkanaście dni w roku występują silne mrozy, ma to większe znaczenie niż w budynku znajdującym się na obszarze z łagodniejszym przebiegiem zimy.
Trzeba również prawidłowo odprowadzić wodę powstającą podczas odszraniania jednostki zewnętrznej. W czasie mrozu może ona zamarzać pod urządzeniem lub w źle wykonanym odpływie. Lokalizacja jednostki powinna więc uwzględniać zimowe warunki eksploatacji, a nie wyłącznie wygodę montażu podczas lata.
Czy klimatyzacją można ogrzewać cały dom?
Technicznie jest to możliwe, ale odpowiedź zależy od konstrukcji budynku i instalacji. Dom z otwartą częścią dzienną, niewielkim zapotrzebowaniem na ciepło i kilkoma dobrze rozmieszczonymi jednostkami wewnętrznymi daje znacznie lepsze warunki do takiego ogrzewania niż budynek podzielony na wiele zamkniętych pomieszczeń. Nawiew ogrzanego powietrza działa lokalnie. Jeżeli jednostka znajduje się w salonie, a drzwi do sypialni po drugiej stronie korytarza pozostają zamknięte, trudno oczekiwać jednakowej temperatury w obu pomieszczeniach.
Właśnie rozmieszczenie jednostek wpływa na komfort bardziej, niż sugeruje sam metraż. Jedna mocna jednostka zamontowana w centralnym punkcie nie zawsze ogrzeje kilka pokoi równie skutecznie jak kilka jednostek o odpowiednio dobranej mocy. Z kolei montowanie osobnego klimatyzatora w każdym niewielkim pomieszczeniu może zwiększyć koszt inwestycji i skomplikować instalację. Projekt powinien więc uwzględniać układ domu, sposób użytkowania pokojów i straty ciepła.
Znaczenie ma wysokość pomieszczeń. Ciepłe powietrze unosi się ku górze, dlatego w wysokim salonie z antresolą część energii może gromadzić się pod sufitem. Trzeba wtedy odpowiednio ustawić kierunek nawiewu i prędkość wentylatora. W standardowym pomieszczeniu podobna zasada również obowiązuje. W trybie grzania strumień powietrza powinien być skierowany w taki sposób, aby ciepło docierało do strefy, w której przebywają mieszkańcy, zamiast pozostawać pod sufitem.
Duże przeszklenia także zwiększają zapotrzebowanie na ogrzewanie. Salon z szerokimi drzwiami tarasowymi może w słoneczny zimowy dzień otrzymywać sporo energii słonecznej, ale podczas chłodnej nocy szyby stają się elementem przegrody, przez który część ciepła ucieka szybciej niż przez dobrze ocieploną ścianę. Klimatyzator musi reagować na te zmiany, dlatego prawidłowe określenie potrzebnej mocy wymaga analizy całego pomieszczenia.
W dobrze ocieplonym domu klimatyzacja może pokrywać znaczną część zapotrzebowania na ogrzewanie, a w odpowiednio zaprojektowanym budynku może stać się podstawowym źródłem ciepła dla pomieszczeń. W starszym domu z dużymi stratami energii sytuacja wygląda inaczej. Urządzenie może sprawdzić się jako dodatkowe źródło ciepła, ale przy silnym mrozie jego praca może okazać się mniej komfortowa lub ekonomiczna. Z tego powodu decyzję o całorocznym ogrzewaniu klimatyzacją trzeba podejmować na podstawie parametrów budynku, a nie wyłącznie deklarowanej mocy urządzenia.
Jak policzyć koszt ogrzewania klimatyzacją?
Najprostsze porównanie można rozpocząć od ilości energii cieplnej potrzebnej do ogrzania domu. Jeżeli budynek potrzebuje w określonym czasie 10 kWh ciepła, zwykły grzejnik elektryczny o sprawności bliskiej 100 procent zużyje w przybliżeniu 10 kWh energii elektrycznej, aby dostarczyć tę ilość ciepła do pomieszczenia. Klimatyzator pracujący ze średnim współczynnikiem COP równym 4 potrzebowałby teoretycznie około 2,5 kWh energii elektrycznej. To przykład służący do pokazania zasady. W rzeczywistych warunkach COP zmienia się w czasie.
Do praktycznego oszacowania rachunku trzeba więc znać zapotrzebowanie cieplne budynku, spodziewaną sezonową efektywność urządzenia oraz cenę energii elektrycznej w konkretnej taryfie. Jeżeli dom potrzebuje 6000 kWh ciepła w sezonie, a rzeczywista średnia efektywność systemu wyniesie 3,5, orientacyjne zużycie energii elektrycznej na samo ogrzewanie wyniosłoby około 1714 kWh. Jeżeli średnia efektywność spadnie do 2,5, zużycie wzrośnie do około 2400 kWh. Już ten prosty przykład pokazuje, dlaczego nie można wyliczać rocznego kosztu na podstawie jednego współczynnika podanego dla określonego punktu pracy.
Na zużycie wpływają również ustawienia. Częste wychładzanie pomieszczenia, a później intensywne podnoszenie temperatury może prowadzić do dużych chwilowych obciążeń. W wielu sytuacjach stabilna praca urządzenia z częściową mocą daje lepszy komfort. Sprężarka inwerterowa może wtedy dostosować wydajność do aktualnego zapotrzebowania zamiast wielokrotnie pracować z maksymalną mocą.
Przy obliczeniach trzeba pamiętać także o pozostałych odbiornikach energii. Jeżeli po montażu klimatyzacji porównujesz nowe rachunki ze starymi, oddziel zużycie urządzenia od zużycia przez płytę indukcyjną, piekarnik, podgrzewacz wody, suszarkę, komputer, oświetlenie i inne sprzęty. Pomocny może być podlicznik albo aplikacja producenta pokazująca szacunkowe zużycie energii przez urządzenie. Dane z aplikacji trzeba jednak traktować zgodnie z metodą pomiarową producenta, ponieważ nie każdy system mierzy pobór energii z dokładnością licznika rozliczeniowego.
Komfort cieplny to coś więcej niż temperatura na termometrze
Ogrzewanie klimatyzatorem różni się od ogrzewania podłogowego lub grzejnikowego sposobem przekazywania ciepła. Jednostka wewnętrzna wymusza przepływ powietrza. Dzięki temu pomieszczenie może nagrzewać się szybko, ale użytkownik odczuwa ruch powietrza. Dla jednej osoby delikatny nawiew pozostaje praktycznie niezauważalny, a inna może uznać go za niekomfortowy, szczególnie gdy strumień jest skierowany bezpośrednio na sofę, biurko lub łóżko.
Lokalizacja jednostki ma więc bezpośredni wpływ na codzienne użytkowanie. Montaż nad kanapą tylko dlatego, że właśnie tam najłatwiej poprowadzić instalację, może później powodować dyskomfort. Lepiej uwzględnić miejsca, w których domownicy spędzają najwięcej czasu, kierunek przepływu powietrza oraz możliwość swobodnego rozprowadzenia ciepła. Jednostka nie powinna być zasłonięta wysoką szafą, grubą zasłoną ani innymi elementami ograniczającymi cyrkulację.
Trzeba uwzględnić także dźwięk. Nowe klimatyzatory potrafią pracować bardzo cicho na niskim biegu wentylatora, ale poziom hałasu rośnie wraz z intensywnością nawiewu. W salonie może to nie mieć dużego znaczenia, natomiast w sypialni kilka decybeli różnicy pomiędzy modelami może wpływać na komfort nocą. Parametry akustyczne jednostki wewnętrznej należy więc analizować razem z mocą i sprawnością.
Ogrzewanie powietrzne wpływa również na odczuwanie wilgotności. Samo podnoszenie temperatury zmniejsza wilgotność względną powietrza, nawet jeżeli jego bezwzględna zawartość wody się nie zmieni. Dlatego zimą w ogrzewanym domu można odczuwać suchość powietrza niezależnie od rodzaju źródła ciepła. W takim przypadku należy kontrolować wilgotność higrometrem i prawidłowo wentylować pomieszczenia, zamiast przypisywać każdy problem samemu klimatyzatorowi.
Jak dobrać moc urządzenia do ogrzewania?
Popularna metoda dobierania klimatyzatora wyłącznie według liczby metrów kwadratowych daje jedynie bardzo przybliżony wynik. Pomieszczenie o powierzchni 30 metrów kwadratowych w dobrze ocieplonym budynku parterowym może mieć zupełnie inne straty ciepła niż pokój o identycznym metrażu znajdujący się na ostatniej kondygnacji starego domu z nieocieplonym stropem. Do tego dochodzą powierzchnia okien, orientacja względem stron świata, wysokość wnętrza, liczba ścian zewnętrznych oraz oczekiwana temperatura.
Jeżeli klimatyzator ma służyć przede wszystkim do chłodzenia i sporadycznego dogrzewania, sposób doboru może różnić się od sytuacji, w której właściciel planuje regularnie ogrzewać nim dom zimą. W drugim przypadku trzeba sprawdzić, jaką moc grzewczą urządzenie zachowuje przy temperaturach charakterystycznych dla lokalnego klimatu. Moc nominalna podawana w podstawowej specyfikacji nie opisuje całego zakresu pracy.
Przewymiarowanie również może powodować problemy. Zbyt duże urządzenie nie zawsze oznacza większy komfort. Klimatyzator powinien mieć możliwość stabilnej pracy z niską mocą wtedy, gdy zapotrzebowanie pomieszczenia jest niewielkie. Jeżeli minimalna moc urządzenia pozostaje zbyt wysoka, system może częściej zmieniać tryb pracy i trudniej utrzymywać stabilne warunki. Z kolei urządzenie za małe będzie podczas chłodnych dni pracowało długo z wysoką mocą i może mieć trudność z osiągnięciem zadanej temperatury.
Dobór trzeba więc oprzeć na rzeczywistym zapotrzebowaniu cieplnym. W nowych budynkach można wykorzystać informacje z charakterystyki energetycznej, projektu instalacji grzewczej lub obliczeń projektowego obciążenia cieplnego. W starszym domu przydatne bywają dane o dotychczasowym zużyciu energii, ale trzeba je interpretować ostrożnie, ponieważ zależą od sprawności starego źródła ciepła, temperatur utrzymywanych przez mieszkańców i przebiegu konkretnego sezonu.
Czy instalacja fotowoltaiczna zmienia opłacalność ogrzewania klimatyzacją?
Połączenie klimatyzatora z własną instalacją fotowoltaiczną może ograniczyć ilość energii pobieranej z sieci w czasie, gdy panele produkują prąd. Najłatwiej wykorzystać tę zależność w słoneczne dni wiosną i jesienią, kiedy budynek wymaga umiarkowanego dogrzewania, a instalacja fotowoltaiczna nadal produkuje energię w ciągu dnia. Klimatyzator może wówczas zużywać część prądu bezpośrednio w momencie jego produkcji.
Zimą sytuacja jest bardziej złożona. Dni są krótsze, słońce znajduje się niżej nad horyzontem, a zachmurzenie może przez wiele godzin ograniczać produkcję. Jednocześnie zapotrzebowanie domu na ciepło rośnie. Nie można więc zakładać, że instalacja fotowoltaiczna automatycznie pokryje całe zapotrzebowanie klimatyzatora przez sezon grzewczy. Trzeba porównać godzinowy profil produkcji i zużycia oraz uwzględnić zasady rozliczania energii obowiązujące danego użytkownika.
Praktycznym sposobem zwiększenia autokonsumpcji może być ogrzewanie domu w godzinach dobrej produkcji energii, szczególnie jeżeli budynek ma wystarczającą zdolność magazynowania ciepła w przegrodach. Nie oznacza to jednak przegrzewania pomieszczeń. Temperatura powinna pozostawać w zakresie zapewniającym komfort. Sterowanie harmonogramem może natomiast przesunąć część pracy urządzenia na godziny, w których dom dysponuje własną energią.
Serwis wpływa na sprawność i trwałość urządzenia
Klimatyzator pracujący przez cały rok wykonuje znacznie więcej godzin pracy niż urządzenie używane wyłącznie przez kilka upalnych tygodni. Z tego powodu regularna kontrola stanu instalacji ma większe znaczenie. Filtry jednostki wewnętrznej zbierają kurz i inne zanieczyszczenia znajdujące się w powietrzu. Jeżeli użytkownik ich nie czyści, przepływ powietrza spada, a urządzenie musi pracować w mniej korzystnych warunkach.
Czyszczenie filtrów należy wykonywać zgodnie z instrukcją konkretnego modelu. W domu, w którym klimatyzator działa codziennie, kontrola powinna odbywać się częściej niż w mieszkaniu, w którym urządzenie pracuje sporadycznie. Wpływ mają również obecność zwierząt, ilość kurzu oraz sposób użytkowania pomieszczeń. Sam filtr nie jest jedynym elementem wymagającym uwagi. Wymiennik, wentylator, taca skroplin i odpływ również powinny pozostawać w odpowiednim stanie.
Serwis powinien obejmować kontrolę działania urządzenia, czystości poszczególnych elementów i stanu instalacji. Jeżeli pojawi się nietypowy hałas, pogorszenie wydajności, wyciek wody, nieprzyjemny zapach albo błędy na wyświetlaczu, trzeba znaleźć przyczynę zamiast przez długi czas eksploatować urządzenie w nieprawidłowych warunkach. Spadek wydajności może wynikać z prostego zabrudzenia filtra, ale może też świadczyć o usterce wymagającej interwencji osoby posiadającej odpowiednie kwalifikacje.
Czy klimatyzacja może współpracować z innym ogrzewaniem?
W wielu domach najbardziej praktyczny okazuje się układ, w którym klimatyzacja współpracuje z istniejącym źródłem ciepła. Jesienią i wiosną urządzenie może samodzielnie dogrzewać pomieszczenia. Gdy temperatura zewnętrzna mocno spada, większą część obciążenia może przejąć główna instalacja grzewcza. Taki model pozwala wykorzystać wysoką efektywność klimatyzatora podczas łagodnej pogody bez konieczności projektowania całego domu wyłącznie pod ogrzewanie powietrzne.
Przykładem może być dom z kotłem lub innym źródłem zasilającym wodną instalację grzewczą. W październiku mieszkańcy mogą potrzebować ciepła tylko rano i wieczorem. Zamiast rozgrzewać całą instalację, mogą uruchomić klimatyzator w salonie. Kiedy w styczniu temperatura utrzymuje się przez dłuższy czas znacznie poniżej zera, główne ogrzewanie może zapewnić stabilną temperaturę we wszystkich pokojach. Klimatyzator nadal może wspomagać system w wybranych strefach.
Podobnie można wykorzystać urządzenie w domu z kominkiem. Kominek dostarcza dużo ciepła w jednym miejscu, ale jego obsługa wymaga obecności mieszkańców i regularnego dokładania paliwa. Klimatyzator może utrzymywać temperaturę wtedy, gdy nikogo nie ma w domu, a po powrocie mieszkańców kominek może przejąć część ogrzewania. Każdy taki układ wymaga jednak indywidualnej oceny kosztów, komfortu i sposobu użytkowania budynku.
O czym zdecydować przed zakupem klimatyzatora do grzania?
Najpierw trzeba ustalić, jaką rolę ma pełnić urządzenie. Jeżeli potrzebujesz głównie chłodzenia latem i kilkunastu dni dogrzewania jesienią, możesz postawić inne wymagania niż osoba planująca kilka miesięcy ogrzewania każdego roku. Następnie trzeba określić zapotrzebowanie cieplne pomieszczeń oraz sprawdzić, czy wybrany model zachowuje odpowiednią moc przy temperaturach, które realnie występują zimą w danej lokalizacji.
Trzeba też zaplanować rozmieszczenie jednostek wewnętrznych. Liczy się kierunek nawiewu, otwartość pomieszczeń, miejsca wypoczynku i pracy, wysokość wnętrz oraz możliwość swobodnego przepływu powietrza. Jednostka zewnętrzna również wymaga odpowiedniego miejsca. Powietrze powinno swobodnie przepływać przez wymiennik, urządzenie musi mieć warunki do odprowadzania wody podczas odszraniania, a jego praca nie powinna powodować uciążliwości dla mieszkańców ani sąsiadów.
Kolejny element stanowi instalacja elektryczna. Klimatyzator potrzebuje odpowiedniego zasilania i zabezpieczenia dobranego zgodnie z wymaganiami producenta oraz zasadami wykonania instalacji. W starszym domu przed montażem urządzenia o większej mocy może być potrzebna ocena istniejącej instalacji. Nie należy traktować tego etapu jako formalności, ponieważ ogrzewanie oznacza wielogodzinną pracę urządzenia w okresie dużego zapotrzebowania na energię.
Na końcu pozostaje sposób sterowania. Termostat w klimatyzatorze mierzy temperaturę w określonym miejscu jednostki wewnętrznej, dlatego wskazanie urządzenia nie zawsze dokładnie odpowiada temperaturze na wysokości kanapy lub biurka. W praktyce użytkownik może potrzebować kilku dni, aby znaleźć ustawienie zapewniające odpowiedni komfort. Funkcje harmonogramów, sterowania zdalnego i automatycznej regulacji nawiewu mogą ułatwić codzienne korzystanie z systemu, ale nie zastąpią prawidłowego doboru mocy.
Dla kogo ogrzewanie klimatyzacją ma najwięcej sensu?
Najłatwiej wykorzystać tę technologię w dobrze izolowanych budynkach o stosunkowo niewielkim zapotrzebowaniu na ciepło. Jeżeli dom wolno się wychładza, klimatyzator nie musi przez cały czas pracować z wysoką mocą. Dobre warunki zapewniają także mieszkania oraz domy z otwartym układem wnętrz, w których jedna jednostka może ogrzewać większą wspólną przestrzeń.
Klimatyzacja jest również praktycznym sposobem ogrzewania domków użytkowanych okresowo, gabinetów, pracowni, adaptowanych poddaszy i pomieszczeń, do których trudno doprowadzić istniejącą instalację centralnego ogrzewania. Możliwość szybkiego podniesienia temperatury daje w takich miejscach dużą swobodę. Zamiast utrzymywać wysoką temperaturę przez całą dobę, można rozpocząć ogrzewanie przed rozpoczęciem użytkowania pomieszczenia.
Większej ostrożności wymaga stary, słabo ocieplony budynek z wieloma zamkniętymi pokojami i wysokim zapotrzebowaniem na energię. Klimatyzator nadal może ograniczyć pracę droższego źródła ciepła podczas łagodnej pogody, lecz zastąpienie nim całego ogrzewania wymaga dokładnych obliczeń. Sam fakt, że urządzenie potrafi pracować przy ujemnej temperaturze, nie przesądza jeszcze o tym, że utrzyma odpowiedni komfort w każdym domu podczas największych mrozów.
Klimatyzacja z funkcją grzania może więc służyć znacznie dłużej niż przez sezon letni. Największe korzyści przynosi wtedy, gdy urządzenie zostało dobrane do rzeczywistych strat ciepła, ma odpowiednie parametry pracy zimowej i znajduje się w miejscu zapewniającym prawidłowy przepływ powietrza. W okresach przejściowych może szybko ogrzać pomieszczenie i zmniejszyć potrzebę uruchamiania głównej instalacji grzewczej. W odpowiednio przygotowanym budynku może przejąć większą część ogrzewania. Ostateczny rezultat zależy jednak przede wszystkim od parametrów domu, warunków pogodowych oraz jakości projektu i montażu instalacji.
Materiał zewnętrzny.